Author: Irena Wilczek Sowa

SPOTKANIE XII

(część pierwsza)

TYMBARK – STACJA KOLEJOWA

Tymbark – Stacja Kolejowa na starej pocztówce

Wreszcie jest, ten tak długo oczekiwany, wyśniony, wymarzony dzień. Basia od samego rana co rusz prosi – Mamo chodźmy, no chodźmy, może pociąg przyjedzie wcześniej. – Drogie dziecko wiesz że kolej jest bardzo punktualna – Tatuś jeszcze czeka na przesiadkę w Chabówce. – Parę dni wcześniej przyszła depesza. Tata Basi po kilku latach spędzonych w „Ameryce” właśnie dzisiaj przyjeżdża do domu. – Z rynku w Tymbarku do stacji kolejowej nie jest daleko. Dziewczynka biegnie przodem. Na drewnianym moście słychać odgłos jej szybkich kroków. Jeszcze tylko zakręt i droga prowadzi prosto do dworca .. ”  … Tak. Dokładnie do dworca. Bo trzeba przypomnieć że pierwszy pierwotny budynek dworca na stacji kolejowej w Tymbarku był bardzo okazały. Powstał w latach 1882 – 1883 i był częścią infrastruktury uruchomionej w roku 1884  c.k. Galicyjskiej Kolei Transwersalnej a dokładniej jej części – linii 104 Chabówka – Nowy Sącz. Aby opowiedzieć historię najpiękniejszej linii kolejowej w Małopolsce należy cofnąć się do drugiej połowy XIX wieku. Wówczas przez teren Galicji należącej do Austro-Węgier przebiegała tylko jedna linia kolejowa Wiedeń – Kraków – Lwów. Niestety miała ona strategicznie fatalne położenie. Podczas wojny z Prusami w roku 1866 wystarczyło, że zostaje zniszczony jeden most, a powoduje to całkowite odcięcie dostaw do Galicji od zasadniczej części Austro-Węgier. Po tych wydarzeniach zaistniała potrzeba zaprojektowania nowych kolejowych połączeń. Powstaje koncepcja budowy Galicyjskiej Kolei Transwersalnej. Przyczyną podjęcia takich działań są nie tylko względy militarne ale także chęć unowocześnienia i zagospodarowania bądź co bądź „zacofanej Galicji” (w Tymbarku słuszność tej koncepcji przez szybkie połączenie ze „światem” jest odczuwalnie widoczna od lat 30-tych XX wieku). W 1882 roku zostaje wydane pozwolenie na budowę linii kolejowej z Czadcy ( ob. Słowacja ) do Husiatynia ( ob. Ukraina ). W dwa lata zostaje wybudowane 577 km nowych linii kolejowych co przy ówczesnych możliwościach technicznych oraz potrzebie wybudowania wielu mostów, wiaduktów, nasypów, stacji i  pozostałej niezbędnej infrastruktury kolejowej było niezwykłym przedsięwzięciem nie tylko jak na tamte czasy. 16 grudnia 1884 linia zostaje otwarta. W początkowym okresie na trasie Chabówka – Nowy Sącz kursowały dwie pary pociągów dziennie ( składy były łączone – wagony pasażerskie wraz z towarowymi ). Czas pokonania 77 km tego odcinka wynosił około 4 godzin. Uruchomienie połączenia kolejowego było od momentu powstania dosłownie  „otwarciem okna na świat”  dla naszej miejscowości i okolic. Historia pokazała jaki był to skok cywilizacyjny mający wpływ na gospodarczy i komunikacyjny postęp.

CAŁA TREŚĆ

Spotkania z historią – Spotkanie XII

14 kwietnia jest państwowym Świętem Chrztu Polski. Dzisiaj mija 1060. rocznica tego wydarzenia. Chrzest księcia Mieszka I to przełomowe wydarzenie w dziejach państwa i narodu polskiego, uznawane za symboliczny początek polskiej państwowości. Chrzest miał także fundamentalne znaczenie polityczne, kulturowe i tożsamościowe – wprowadził rodzące się wówczas państwo polskie w krąg cywilizacyjny Europy Zachodniej. Za symboliczną datę Chrztu Polski uznaje się Wielką Sobotę, 14 kwietnia 966 r.

W tymbarskim kościele na ścianie nad kamienną zabytkową gotycko-renesansową chrzcielnicą z 1541r. znajduje się rzeźba „Chrzest Chrystusa w Jordanie” , która jest upamiętnieniem rocznicy 1050-lecia Chrztu Polski.

Tak o tej rzeżbie pisał w 2016 roku Jan Plata:

„Rzeźba pochodzi ze starego drewnianego kościoła, który spłonął na początku XIX w. Pierwotnie stanowiła prawdopodobnie przykrycie chrzcielnicy – jest świadkiem chrztu być może tysięcy ludzi zamieszkujących od wieków te tereny. Dzisiaj rodzice, przynosząc dzieci do chrztu przy tej samej chrzcielnicy i w obecności tej samej figury, wchodzą w długi pochód poprzednich pokoleń wyznawców i świadków Chrystusa. Tak wpisujemy się w świadectwo wiary naszych praojców. Wiara w Chrystusa w każdym czasie wymaga odwagi. Stara chrzcielnica i rzeźba są tej odwagi materialnym świadectwem. Są również wezwaniem skierowanym do nas- bądź wierny jak twoi ojcowie i dziadowie.

Zabytkowe przedmioty religijne w świątyni – wota, obrazy, rzeźby, freski, ambony, piękne ornaty katechizują swoją obecnością. To przedłużenie poza śmierć apostolstwa tych, którzy je fundowali. Tak również realizuje i wyraża się wspólnota żywych i umarłych – świętych obcowanie.

Chrystus przyjął chrzest i rozpoczął publiczną działalność.

Polska przyjęła chrzest i rozpoczęła się nasza historia.

Zaskakująca i zadziwiająca paralela.

Jan Plata”

zdjęcie: IWS

Bardzo dziękuję Stowarzyszeniu Kolejowo Historyczne „Galicjanka” za wyróżnienie portalu Tymbark.in-Głos Tymbarku w postaci przyznania „Pamiątkowego medal dla uczczenia Galicyjskiej Kolei Transwersalnej 1884 – 2022„, za wspieranie i promocję historii o lokalnej linii kolejowej TK 104.

Wyrażam nadzieję, że za tym symbolicznym zakrętem ukaże się przyjazna ludziom nowoczesność połączona z dbałością o dziedzictwo kulturowe regionu.

Irena Wilczek-Sowa, portal Tymbark.in-Głos Tymbarku

materiał nadesłany

W 86. rocznicę Zbrodni Katyńskiej – Urząd Gminy w Tymbarku, Jednostka Strzelecka nr 2007 im. kpt. Tadeusza Paolone ZS „Strzelec” OSW w Tymbarku, Szkoła Podstawowa w Tymbarku i Ochotnicza Straż Pożarna w Tymbarku  zorganizowali trzeci Bieg Katyński pamięci pomordowanych w Katyniu w roku 1940. W sposób szczególny młodzieży przybliżono postać kpt. Jerzego Myszkowskiego, strzelca, legionisty zamordowanego strzałem w tył głowy przez NKWD.

Bieg  w Tymbarku poprzedziła modlitwa, apel poległych przygotowany przez Panią Barbarę Janczy oraz zapalenie Zniczy Pamięci i złożenie wiązanki kwiatów obok Dębu Pamięci Jerzego Myszkowskiego przez gospodarza Gminy Tymbark Pawła Ptaszka w asyście uczniów klas wojskowych Zespołu Szkół im. KEN w Tymbarku, jednostkę tymbarskiego Strzela, uczniów placówek oświatowych Gminy Tymbark. Gminne patriotyczne uroczystości w Tymbarku zakończył wspólny trzeci Bieg Katyński na ścieżce rowerowej wzdłuż rzeki Łososiny, gdzie wszyscy jego uczestnicy, a było ich  80 osób,  otrzymali pamiątkową plakietkę.

Organizatorzy III Biegu Katyńskiego, składają serdeczne podziękowanie Pani Barbarze Janczy, Józefowi Banachowi, nauczycielom szkół, naczelnikowi OSP Tymbark druhowi Tomaszowi Kapturowi za pomoc w organizacji biegu oraz młodzieży za liczny udział w tym religijno – patriotycznym wydarzeniu upamiętniającym naszych bohaterów: żołnierzy, oficerów, policjantów, księży i przedstawicieli polskiej inteligencji zamordowanych przez sowietów w kilkunastu masowych grobach w Katyniu, Miednoje, Charkowie i wielu nieznanych mogiłach.

Chwała Bohaterom!

Robert Nowak

„Młody chłopak w mundurku chyrowskiego gimnazjum. Fotografia z 1907 roku. Na odwrocie opis – Jerzy Myszkowski. Ten szkolny uniform był pierwszym w jego życiu mundurem. Syn tymbarskiego dziedzica. Zginął w Katyniu w kwietniu 1940 roku, tam na Golgocie Wschodu, tam gdzie jest jedna ze stacji Polskiej Drogi Krzyżowej. Znamy jego historię i jakże piękną patriotyczną postawę. Do końca nie zdjął munduru Polskiego Żołnierza w którym przysięgał być wiernym Ojczyźnie i bić się o nią aż do końca.  Z tych dawnych lat pozostała tu u nas w Tymbarku pamięć o bohaterze i fotografia. Fotografia, na którą patrząc pewnie pomyślimy …  czy tak to wyglądało … Czy to tak było, że miałeś odkrytą głowę … i jak wszyscy pozostali ręce zaplecione do tyłu …   „

W Tymbarku poniżej Kaplicy Myszkowskich posadzony Dąb Pamięci kpt. Jerzego Myszkowskiego, Strzelca – Legionisty zamordowanego strzałem w tył głowy przez NKWD.

Według  relacji jednego z żołnierzy Kampanii Wrześniowej, jednostka, w której służył wraz z kpt.Jerzym Myszkowskim, znalazła się w okrążeniu wojsk bolszewickich. Żołnierz ten w przebraniu cywilnym wrócił do domu. Jerzy namawiany by zrobił to samo, miał wtedy powiedzieć: „Nie zdejmę munduru polskiego żołnierza, skoro włożyłem go by bronić swojej ojczyzny”.

Informacje o Jerzym Myszkowskim zwarte na portalu Żołnierze Niepodległości: https://zolnierze-niepodleglosci.pl/

Myszkowski Jerzy, ps. „Jastrzębiec”

ur. 17 XI 1895 w m. Stubno k. Przemyśla, s. Józefa i Jadwigi z d. Marszałkowicz, przyn. Tymbark k. Limanowej. Rolnik. Książeczka wojskowa nr 39558.

Dzieciństwo spędził w rodzinnym majątku w Tymbarku koło Limanowej. W 1914 ukończył III Gimnazjum im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie. 11 IX 1914 odnotowany w wykazie legionistów urodzonych w l. 1892-1895, wezwanych do asenterunku w Krakowie z przeznaczeniem do służby w kawalerii. Służył w 3. szw. i II Dyonie rtm. Z. Dunin-Wąsowicza, a następnie w II plut. 6. szw. 2. puł LP. Uczestniczył m. in. w kampanii karpackiej i wołyńskiej (1914-1916). W 1917 służył w Komendzie Taborów LP. Stosownie do odezwy TRS 6 VI 1917 złożył wniosek o obywatelstwo Królestwa Polskiego. Po kryzysie przysięgowym (VII 1917) służył w 2. puł. Polskiego Korpusu Posiłkowego. Po próbie przejścia przez front pod Rarańczą (15–16 II 1918) internowany w Żurawicy, wcielony do armii austro-węgierskiej i wysłany na front włoski do Udine. W 1918 zbiegł i przebywał w majątku rodzinnym na Kielecczyźnie. W WP od XI 1918, Ppor. z dniem 1 III 1919, służył w 2. puł. ( późniejszy 2. pszwol). Rozkazem z 7 VI 1919 przeniesiony do NDWP. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej (1919-1920) w szeregach 2. pszwol. W XII 1921 przeszedł do rezerwy i poświęcił się gospodarowaniu we własnym majątku Łuczyce (powiat Sokal). W VIII 1939 zmobilizowany do 6. psk w Żółkwi. Więzień obozu w Starobielsku, skąd przysłał w XII 1939 kartę pocztową. Kolejno więziony w Kozielsku i wywieziony na śmierć po 4 IV 1940. Zginął w Katyniu (lista wywózkowa nr 14, poz. 21). Odznaczony m. in. KN, KW, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921. Upamiętniony na tablicy w kaplicy cmentarnej rodziny Myszkowskich w Tymbarku. Rodzina Myszkowskich nabyła dobra tymbarskie w 1868 i gospodarowała w nich do wiosny 1945, kiedy to komunistyczne władze administracyjne wyrzuciły ich z ojcowizny Ostatni właściciele zakończyli swe życie w okolicznościach na miarę antycznej tragedii. Jerzy Myszkowski został zastrzelony przez sowieckiego oprawcę na wiosnę 1940 w Katyniu, jego brat Ludwik Myszkowski, rozstrzelany na wiosnę 1942 przez niemieckiego oprawcę w Oświęcimiu, żona i córka Jerzego, zostały wygnane na wiosnę 1945 z dworu, zmarły tej samej nocy…Siostra Jerzego i Ludwika, Zofia Myszkowska-Turska (właścicielka tymbarskiego majątku), została aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa i więziona w Limanowej, skąd odbił ją nieco później oddział Armii Krajowej. Autorzy: Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek, Słownik Legionistów Polskich 1914-1918

Nazwisko porucznika rezerwy Jerzego Myszkowskiego znajduje się na drugiej Liście Katyńskiej. Link do strony prowadzonej przez IPN https://katyn.ipn.gov.pl/kat/ludzie/ofiary/baza-wyszukiwarka/r1856854,MYSZKOWSKI.html#:~:text=W%201918%20Szko%C5%82a%20Oficerska%20w%20Warszawie%20Podporucznik:,do%202%20Pu%C5%82k%20Strzelc%C3%B3w%20Konnych.%20%C5%BByciorys%20cywilny.

Stubno to miejscowości, w której swoje dobra ziemskie miała rodzina Myszkowskich.  Przed II wojną światową przy dworze Myszkowskich istniała sławna obora zagrodowa, z wzorowo urządzonymi stajniami, a najstarsi mieszkańcy miejscowości przez lata wspominali wyjątkowość tego miejsca. Po II wojnie światowej dwór został upaństwowiony – mieściły się tu PGR oraz Państwowa Stadnina Koni, a następnie wskutek likwidacji PGR, przeszedł na własność Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Zespół dworsko-parkowy został nieodpłatnie przekazany na rzecz Gminy Stubno. Gmina Stubno dwór Myszkowskich gruntownie odrestaurowała, a efekt tych prac można było zobaczyć na fotografii ofiarowanej Wójtowi Pawłowi Ptaszkowi przez Wójta Gminy Stubno w ubiegłym roku.

IWS