Aktualności

(artykuł Stanisława Wcisły(1930-2022) opublikowany w 1996 roku w Głosie Tymbarku Nr 27)

Tymbarskie Spółdzielnie…

Jedna ze spółdzielczych zasad: … mieć uśmiech dla każdego i każdemu starać się w miarę możliwości pomóc…

…Nie wolno zapomnieć nam, że jeszcze przed wybuchem II wojny światowej Tymbark znany był szeroko, jako miejscowość o potężnym działaniu spółdzielczym. Wielu też znanych autorytetów naukowych z zakresu ruchu spółdzielczego, jak np. prof. Stefan Inglot, prof. Franciszek Bujak czy prof. Józef Gajda, nazywali Tymbark drugim Liskowem. (Lisków to wioska w Wielkopolsce, która w okresie międzywojennym znana była jako wzorowa wieś spółdzielcza, rozwijająca się z inicjatywy księdza Blizińskiego. Dzięki zorganizowanym tam spółdzielniom znacznie podniósł się dobrobyt ludności oraz wzrosła jej kultura.
Spółdzielcy wznieśli tam również Dom Ludowy, zorganizowali średnią szkołę rolniczą oraz utworzyli wzorowy sierociniec.)

Tymbark szedł podobną drogą i gdyby nie przeszkody spowodowane wybuchem wojny i stanem okupacyjnym, a następnie nową polityką władz PRL, mógłby z powodzeniem rywalizować z Liskowem.
Tymbark może więc być dumny ze swej działalności spółdzielczej, gdyż na tym polu zrobił bardzo wiele i ślady tej działalności widoczne są do dzisiaj. Warto więc chociaż pokrótce przypomnieć okres tej prężnej działalności miejscowych spółdzielców, dzięki którym mamy również to, co istnieje aktualnie.
Spółdzielczość to ruch społeczno-gospodarczy powstały w połowie XIX wieku, jako ruch samoobrony przed wyzyskiem posiadaczy kapitału.
Również i w Tymbarku spółdzielczość, jaka się tu rodziła, miała ten sam cel na uwadze. Był to bowiem w owym czasie jedyny sposób na podniesienie z nędzy tutejszego społeczeństwa.
Pierwsze próby ruchu spółdzielczego na terenie Tymbarku wprowadził ks. Szymon Kumorek oragnizując Kółko Rolnicze w 1896 r.
Tak więc możemy śmiało powiedzieć, że spółdzielczość na terenie Tymbarku istnieje już od stu lat.
Niestety, działalność tego Kółka nie trwała długo. Ludność bowiem nie była jeszcze na tyle uświadomiona i wyrobiona społecznie.
Dopiero w 1905 roku, również dzięki księdzu Kumorkowi, powstała nowa spółdzielnia, pod nazwą Kasa Raiffeisena, która znana była później powszechnie jako Kasa Stefczyka (Franciszek Stefczyk – działacz spółdzielczości założył w 1890 roku pierwszą na ziemiach polskich wiejską spółdzielnię oszczędnościową-pożyczkową na wzór Raiffeisena).
Naczelnym hasłem tej spółdzielni było: miejscowy pieniądz na miejscowe potrzeby. Ten rodzaj spółdzielni został zaakceptowany przez tutejsze społeczeństwo, które widząc pozytywne skutki tej formy gospodarowania zaczęło się przekonywać co do roli spółdzielczości.
Trzeba tu podkreślić duży wpływ miejscowych księży, którzy w rozwój spółdzielczości włożyli dużo pracy, a szczególnie ksiądz Kumorek i ksiądz Szewczyk.

W Kronice Parafialnej (T. II. s. 38-39) czytamy (wpis ks. Szewczyka):
„…Dlatego prosili mnie najpierw mieszkańcy Podłopienia, abym im założył „Kółko Rolnicze” i sklep. Uległem prośbom, bo uważałem sobie to za opus misericordiae et caritatis”. Założyłem więc „Kółko Rolnicze” i sklep dla Jasnej Podłopienia d. 3 czerwca 1917 r. z tą myślą, że będę je prowadził przez czas najcięższy.
Założyłem nie w Tymbarku tylko w Podłopieniu dlatego, że po doświadczeni u zrobionym przez księdza Kumorka bałem się terenu tymbarskiego…
Mimo strat, nędznego lokalu sklep szedł dobrze i oddawał wielkie usługi ludności.
Widząc to mieszkańcy innych gmin prosili mnie, aby im założyć kółka i sklepy. Założyłem więc w Zamieściu, prowadził ks. Piotr Kołacz, a w Tymbarku wskrzesiłem dawniejsze Kółko Rolnicze w r.1918….
W r. 1919 połączyliśmy sklepy tych kółek (trzech) w jeden pod nr 6 w pobliżu kościoła, naprzeciw wyjścia z plebanii na gościniec idący przez Tymbark”.

Tak więc działacze ruchu ludowego postawili na spółdzielczość w samym Tymbarku i jego okolicach.

Z ważniejszych wydarzeń w rozwoju spółdzielczości (poza w/w kółkami rolniczymi oraz Kasą Stefczyka) wymienić należy:

1. Powstanie w 1927 r. Spółdzielni Mleczarskiej.
   Jako głównych założycieli tej spółdzielni wymienić należy takich działaczy jak: Franciszek Bubula, Jan Macko, ks. Józef Szewczyk i Karol Turski.
2. Zorganizowanie na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych Kółka Rolniczego, którego zadaniem było krzewienie oświaty rolniczej, rozprowadzanie nawozów mineralnych, drzew owocowych oraz prowadzenie sklepu z towarami mieszanymi (sklep spożywczo-przemysłowy).
3. Powstanie w 1935 roku Podhalańskiej Spółdzielni Owocarskiej (zwanej krótko Owocarnią), której głównym inicjatorem i organizatorem był inż. Józef Marek. Spośród najbardziej aktywnych działaczy przy organizowaniu tej spółdzielni wymienić należy: Franciszka Bubulę, Jana Macko, Zofię Turską, dra Józefa Macko, Władysława Kuca, Józefa Kulpę, Michała Kapturkiewicza, Jana Wydrę i ks. Andrzeja Bogacza.
4. Powstanie w roku 1936 Spółdzielni Rolniczo-Spożywczej, przekształconej później w Spółdzielnię Rolniczo-Handlową „Skiba” (spadkobiercą której jest obecna Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska”).
   W jej organizację i początkowe prowadzenie najbardziej zaangażowani byli tacy działacze jak: Józef Hladkulik, Andrzej Kasprzyk, mgr Józef Kulpa, Franciszek Ociepka, Piotr Natanek, Michał Kapturkiewicz, Władysław Skrzeszewski, Jan Surdziel.

Okres II wojny światowej i gospodarka okupacyjna hamuje wprawdzie ruch spółdzielczy, ale nie przerywa jego działalności.

Natomiast zaraz po odejściu okupanta ruch spółdzielczy nabiera nowych sił i z jeszcze większym impetem się rozwija.
Poza istniejącymi już spółdzielniami powstają nowe, jak: Spółdzielnia Zdrowia, Spółdzielnia Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi oraz Spółdzielnia Wyrobu Materiałów Budowlanych.
W roku 1948 rozpoczyna się nauka w Spółdzielczym Liceum Przetwórstwa i Handlu Ogrodniczego II stopnia, którego zadaniem było kształcenie przyszłych kadr kierowniczych dla instytucji spółdzielczych.

Niestety, zapał spółdzielców tymbarskich został szybko ostudzony przez wprowadzenie nowej polityki państwowej. Instytucje spółdzielcze zostają upaństwowione, jak Podhalańska Spółdzielnia Ogrodnicza i Spółdzielcze Liceum Przetwórstwa i Handlu Ogrodniczego, albo przechodzą do jednostek centralnych (Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa „Skiba” i Spółdzielnia Wyrobu Materiałów Budowlanych przejęte zostały przez Centralę Rolniczą „Samopomoc Chłopska”, a Spółdzielnia Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi przeszła pod zarząd Centrali Mięsnej). Spółdzielnia Zdrowia została rozwiązana a jej wyposażenie przeszło na rzecz Przychodni Zdrowia.

Tak więc Tymbark, jako wspaniały ośrodek życia spółdzielczego został planowo zlikwidowany, tak jak Lisków i wiele innych spółdzielczych ośrodków.
Trudno się więc dziwić, że ruchowi spółdzielczemu ciężko powrócić do dawnych form i dawnego rozmachu.
Żyjemy wprawdzie w innych warunkach, jednakże zasady spółdzielczości winniśmy rozwijać nadal, na miarę dzisiejszych możliwości.
A szczególnie dbać o to, co w idei spółdzielczości było najważniejsze – o atmosferę wzajemnej życzliwości i uprzejmości.

Po prostu – mieć uśmiech dla każdego i każdemu starać się w miarę możliwości pomóc.

Stanisław Wcisło

21 lutego 2016 roku, Piekiełko, prywatne muzeum Pana Zenona Duchnika, przewodnika, pasjonata. Zdjęcia z eksponatami muzealnymi wielokrotnie ukazywały się na portalu. W 2016 roku na Tymbark.in publikowany był cykl zagadek – zdjęcie wybranego przez Pana Zenka eksponatu z pytaniem „do czego to służyło?”.

Na zdjęciu Irena Wilczek-Sowa, redaktor, właściciel portalu Tymbark.in., Roland Mielnicki – fotograf (w pierwszym okresie działalności portalu był jego fotoreporterem) oraz Pan Zenon Duchnik.

Kadr z czołówki programu „Polska z góry” w telewizji CANAL+. Nagranie zrobione w okresie remontu Rynku.

zdjęcie nadesłane

zdjęcia: Grzegorz Stapiński

Kolejny sukces reprezentanta Szkoły Podstawowej Tymbarku! Podczas Powiatowych Igrzysk Młodzieży Szkolnej w narciarstwie alpejskim Jakub Boczoń zajął VI miejsce! I otrzymał awans na zawody wojewódzkie!

Zdobyte miejsce dało również VI miejsce dla SP w Tymbarku!

zdjęcia nadesłane

Kościół katolicki 20 lutego wspomina dzieci fatimskie, świętych Franciszka i Hiacynty Marto.

Franciszek i Hiacynta Marto zostali kanonizowani przez papieża Franciszka w Fatimie 13 maja 2017 r., to pierwsze wyniesione na ołtarze dzieci, które nie byli męczennikami.

Franciszek Marto urodził się 11 czerwca 1908 r. w Aljustrel w parafii Fatima, należącej do diecezji Leiria-Fatima, jako szóste z siedmiorga dzieci ubogiego małżeństwa Manuela Pedro Marto i Olímpii de Jesus.
Podobnie jak większość dzieci z ówczesnych portugalskich wiosek, chłopiec nie umiał czytać ani pisać. W wieku 8 lat rozpoczął pracę jako pastuszek, wypasając – wraz ze swoją siostrą Hiacyntą i kuzynką Łucją owce należące do rodziców.
W 1917 r. dzieci były świadkami sześciu objawień maryjnych, które miały miejsce 13 maja, 13 czerwca i 13 lipca w Cova da Iria, 19 sierpnia w Valinhos, a następnie 13 września i 13 października ponownie w Cova da Iria. Podczas objawień, Franciszek widział postać Anioła i Maryi, jednak nie słyszał żadnego z wypowiadanych przez nich słów.
Wkrótce po objawieniu z 13 lipca, kiedy Maryja powierzyła dzieciom tajemnice, rodzeństwo zostało aresztowane przez władze gminy Vila Nova de Ourém, lecz pomimo dwudniowego przetrzymywania w więzieniu i zastraszania dzieci nie wyjawiły treści orędzia przekazanego im przez Matkę Bożą.
W październiku 1918 r. Franciszek zapadł na grypę „hiszpankę”, której epidemia panowała wówczas na Półwyspie Iberyjskim. Jego choroba trwała do wiosny 1919 r. 2 kwietnia Franciszek przystąpił do pierwszej spowiedzi, a następnego dnia przyjął Pierwszą Komunię Świętą, będącą zarazem wiatykiem. Zmarł 4 kwietnia 1919 r. Następnego dnia został pochowany na cmentarzu w Fatimie. 17 lutego 1952 r. nastąpiła ekshumacja jego ciała, które 13 marca przeniesiono do bazyliki fatimskiej.

Hiacynta Marto urodziła się 11 marca 1910 r. w Aljustrel. Była najmłodsza z siedmiorga rodzeństwa.
W 1917 r. wraz z bratem i kuzynką doświadczyła także sześciu objawień Matki Bożej. W przeciwieństwie do Franciszka, Hiacynta słyszała słowa wypowiadane przez Maryję, choć rozmawiała z Nią jedynie Łucja.
W październiku 1918 r. Hiacynta, podobnie jak brat, zaraziła się grypą „hiszpanką”, której powikłania doprowadziły do śmierci dziewczynki. Od 1 lipca do 31 sierpnia 1919 r. dziewczynka przebywała w szpitalu w Vila Nova de Ourém. W styczniu 1920 r. trafiła do ochronki w Lizbonie, a stamtąd do szpitala. Tam przeszła operację usunięcia dwóch żeber, która przyniosła bolesne komplikacje. 16 lutego 1920 r. po raz siódmy objawiła jej się Matka Boża. Po tym widzeniu Hiacynta przestała cierpieć.
Zmarła wieczorem 20 lutego 1920 r., a przed śmiercią zdążyła przystąpić do pierwszej w życiu spowiedzi. Cztery dni później została pochowana w Vila Nova de Ourém. 12 września 1935 r. jej ciało przeniesiono na cmentarz w Fatimie i złożono obok ciała Franciszka, skąd 1 maja 1951 r. zostało przeniesione do bazyliki.

Jak pisała w swoich „Wspomnieniach” s. Łucja dos Santos, Franciszek i Hiacynta po objawieniach, pomimo dziecięcego wieku, skoncentrowali swoje życie na Bogu, modlitwie i podejmowaniu różnorodnych ofiar i cierpień w intencji grzeszników. Oprócz modlitwy i wyrzeczeń, odwiedzali i pocieszali potrzebujących, a niekiedy udzielali im także rad. O ich duchowej dojrzałości świadczy także postawa wobec własnej śmierci, przed którą dzieci pocieszały bliskich i o której mówiły, że jest przejściem do nieba i spotkaniem z Bogiem. Podczas objawień Matka Boża zapowiedziała dwójce rodzeństwa, że wkrótce zabierze ich do nieba.

Proces beatyfikacyjny rodzeństwa Marto toczył się w latach 1952-1979 i zakończył się promulgacją dekretu Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych o heroiczności ich cnót. W 1999 r. została uznana autentyczność pierwszego z cudów za ich przyczyną, dotyczącego uzdrowienia franciszkańskiej tercjarki Marii Emilii Santos, która przez 20 lat pozostawała unieruchomiona z powodu choroby kości.

Jan Paweł II beatyfikował Franciszka i Hiacyntę Marto 13 maja 2000 r. w Fatimie podczas swojej wizyty w Jubileuszowym Roku 2000.
Następny cud uznany w procesie kanonizacyjnym dotyczył uzdrowienia brazylijskiego chłopca, do którego doszło w 2007 r. Wówczas, w trzy dni po tragicznym wypadku, podczas którego chłopiec wypadł z okna i doznał poważnych uszkodzeń mózgu, które groziły utratą życia lub głęboką niepełnosprawnością, dziecko w niewytłumaczalny sposób odzyskało zdrowie i sprawność.

W marcu 2017 r. Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych ogłosiła dekret uznający ten cud. Kanonizacji Franciszka i Hiacynty dokonał w Fatimie w 100. rocznicę objawień maryjnych papież Franciszek.

źródło: brewiarz.pl

Poniższe zdjęcia zostały wykonane w Fatimie w przeddzień setnej rocznicy objawień, kiedy to 13 maja 2017 r. papież Franciszek beatyfikował dzieci fatimskie.

autor: Stanisław Przybylski

W czwartek 19 lutego 2026 roku, w hali sportowej  w Tymbarku,  odbył się  Gminny Turniej Szkół Podstawowych chłopców i dziewcząt w Siatkówce, jako eliminacje gminne od Powiatowych Igrzysk Młodzieży Szkolnej. Do turnieju przystąpiły  drużyny chłopców i dziewcząt roczników 2011/2012 ze  Szkół Podstawowych w: Tymbarku, Piekiełku, Zawadce i Podłopieniu. Rozegrano mecze chłopców i dziewcząt  w formule „każdy z każdym”.

OSIĄGNIĘTO WYNIKI:

chłopcy

I mc – Szkoła Podstawowa w Tymbarku – opiekun Kamil Palacz

Tadeusz Bielski, Kacper Bulanda, Tymoteusz Halota,Thomas Kęska, Krzysztof Kurek, Dawid Kurzeja, Seweryn Madoń, Oliwier Mrózek, Maciej Duda.

II mc – Szkoła Podstawowa w Podłopieniu – opiekun Jola Berdychowska.

Antoni Krzyściak, Kamil Kęska, Jakub Jamróz, Paweł Michałka, Konrad Koczwara, Jerzy Duda, Jakub Kulig

III mc – Szkoła Podstawowa w Piekiełku – opiekun Renata Kałużna Boczoń.

Maksymilian Wojtas, Krzysztof Kapitan, Klaudiusz Kasiński, Patryk Natanek, Łukasz Rusnak, Karol Golonka, Wojciech Szewczyk.

IV mc – Szkoła Podstawowa w Zawadce – opiekun Beata Piętoń

Arkadiusz Żyraldo, Karol Cygal, Sebastian Krzyściak, Paweł Goryczka, Szymon Nowak, Alan Zięba, Patryk Mróz.

Najlepszy Zawodnik: Maciej Duda (Tymbark)

Zawodnicy Wyróżnieni: Thomas Kęska(Tymbark), Kamil Kęska (Podłopień)

Maksymilian Wojtas (Piekiełko)

dziewczęta

I mc – Szkoła Podstawowa w Podłopieniu – opiekun Jola Berdychowska.

Natalia Michałka, Wiktoria Michałka, Liliana Jamróz, Joanna Malarz, Kinga Suder, Oliwia Kulpa, Julia Mysza.

II mc  – Szkoła Podstawowa w Tymbarku –opiekun Barbara Janczy.

Karolina Baran, Joanna Juszczak, Justyna Kordeczka, Amwlia Kulig, Weronika Obrzud, Maja Olejarz, Martyna Poręba, Zuzanna Tajduś, Lena Zborowska, Julia Kulig.

III mc – Szkoła Podstawowa w Zawadce – opiekun Beata Piętoń.

Paula Bubula, Emilia Cabała, Małgorzata Nowak, Emilia Atłas, Gabriela Kordeczka, Marta Kordeczka.

Najlepsza Zawodniczka: Wiktoria Michałka (Podłopień)

Zawodniczki Wyróżnione: Liliana Jamróz (Podłopień), Karolina Baran (Tymbark) Marta Kordeczka (Zawadka)

            Do eliminacji na szczeblu powiatowym zakwalifikowały się drużyna chłopców z Tymbarku oraz drużyna dziewcząt ze Szkoły Podstawowej w Podłopieniu zawody prowadził Krzysztof Wiśniowski.

            Turniej odbył się pod patronatem Wójta Gminy Tymbark dr. Pawła Ptaszka przeprowadzony przez Gminę Tymbark i Szkołę Podstawową w Tymbarku. Uczestnicy z rąk swoich wychowawców otrzymali gratulacje i pamiątkowe medale sportowe.

Krzysztof Wiśniowski

zdjęcia Organizatorzy